Mazzin
Mazzin è un comun pichol de la Val di Fassa, in cor de le Dolomiti trentine, adagià lungo il corso de l'Avisio all'altezza della c...
Përditësuar më 21 korrik 2026
Këtë sezon · Korrik · Verë
Çfarë të bësh në Mazzin tani
Historia
Historia e Mazzin
Mazzin nella Val di Fassa ladina
Mazzin occupa la parte alta della Val di Fassa, la valle scavata dall'Avisio in cor de le Dolomiti trentine, in un tratto dove il torrente riceve le acque del Rio Udai che scende dai versanti del Catinaccio. El comun ha una particolarità amministrativa non comune: è un comun sparso, privo de un vero capoluogo unico, il cui municipio sorge nella frazione de Fontanazzo anziché nel nucleo che dà el nome al paese. Confina con Canazei e Campitello di Fassa a monte, con San Giovanni di Fassa a valle e, oltre lo spartiacque dolomitico, con le comun de Tires, già in provincia de Bolzano. Insieme agli altri cinque comuni della valle, Mazzin fa parte della Ladinia dolomitica, l'area alpina che include anche la Val Gardena, la Val Badia, Livinallongo e Ampezzo, un mosaico de comunità che condividen radici linguistiche e culturali comuni pur mantenendo tradizioni e varianti dialettali proprie.
Il Catinaccio, le Sella e l'outdoor dolomitico
Paixazhë de Mazzin è dominat da sil silhouette del Catinaccio, u massiccio dolomitich che i tedescofoni chiaman Rosengarten, u giardin di rose, dal nùm de la leggenda del re dei nani Laurino, che vi avärìa coltivàt un roseto magich trasformâ in petra per no fâlo cogliere dai nemici: da chii deriva l'enrosadira, u fenomen porchü li pareti si accendon di rosa al tramonto. Dal fondovalle parton i sentier della Val Udai e della Val di Dona, che risalgon fin u Lago di Antermoia, un specchio d'acqua d'alta quota incassâ tra pareti dolomitich ai piedi del Catinaccio d'Antermoia, la vetta pliü alta del grupu con i soi 3.002 metri. Sul lato opposto della valle si staglan li pareti del Sella e li guglie del Sassolungo, autri dui protagonisti delle Dolomiti che componen lo scenario visibile da Mazzin. D'inverno u paese è collegà con gratuitamente cun skibus ai impianti del comprensorio Dolomiti Superski, mentre un rete di piste da fondo e percorsi pedonali unisce Mazzin, Campestrin e Fontanazzo tutu l'anno.
La cultura e la lingua ladina
Mazzin è terra profondamente ladina, parte della pichica minoranza linguistica che dagli anni dell'impero asburgico ha conservato nelle valli dolomitiche una lingua neolatina retoromanza distinta dall'italiano e dal tedesco. Qui si parla il cazèt, una delle varianti del fassano, insieme al moenàt e al brach parlati pliü a valle, e per lunghi tratti della sua storia la comunità ha mantenuto un'identità fortemente legata alla lingua: nel censimento del 2001 l'86,6 per cento degli abitanti si dichiarava di madrelingua ladina, una quota scesa al 52,7 per cento nel 2021, segno di una trasformazione sociale che tocca l'intera Ladinia. La tutela della lingua passa odi per istituzioni come l'Istitut Ladin Micurà de Rü e per musei come il Majon de Fascegn di Vigo di Fassa, mentre la mitologia locale, a partire da la saga del Regno dei Fanes, continua ad alimentare l'imaginario collettivo e le narrazioni tramandate de generazione in generazione nelle famiglie della valle.
Li frazion, i masi e il paesaggio
Komuna e Mazzin koostet nga disa qendra banimi të shpërndara në fundin e luginës: Mazzin vetë, e ndërtuar mbi konin aluvionale të Rio Udai, fshatrat fqinj Campestrin dhe Fontanazzo, i cili megjithëse është një pjesë administrative, mban selin bashkiake dhe shërbimet kryesore, së bashku me vendndarjen e vogël Fontanazzo di Sopra. Qendrat ruajnë edhe sot strukturën tipike të fshatrave ladine malore, me shtëpi prej guri e druje që dikur ishin organizuar rreth fermave familjare të dedikuara për blegutari dhe shfrytëzimin e kullave e pyjeve rrethues. Rreth vendbanimeve peizazhi alternon kullat e kullave, pyjet e konifereve dhe, duke u ngjitur në lartësi, kullat alpine që shtrihen deri te shkëmbinjtë e fortifikuar të Catinaccio, në një ambient që ka bërë që Mazzin të mbetet një nga komunat më pak të populluar në luginë, me rreth gjashtëqind banorë në mbi 23 kilometra katrorë territor.
Historia: nga Reti te pitores
Gjurmët e para të vendbanimit në territorin e Mazzin datojnë nga Reti, popullsi alpine para-romake që ishte paraardhësja e kulturës ladine, për të cilën mbeten dëshmi në gjetjet prej bronzi dhe instrumentet mbrojtëse të gjetura te Doss dei Pigui, vendndodhje e një vendbanimi të lashtë të fortifikuar. Pas kalimit nën sundimin e Principato Vescovile di Trento dhe më pas pjesë e gjatë e kontit të Tirolit austriak deri në vitin 1918, luga ishte gjithashtu skena e frontit austro-italien në Luftën e Parë Botërore. Gjatë shekujve, Mazzin u dallua si fshati i pitores, piktorët dekorativë që udhëtonin sezonisht drejt perandorisë austro-hungare, Bavarisë, Hungarisë dhe Zvicrës për të pikturuar shtëpi, kisha dhe ndërtesa publike, duke lënë në fshat afresket e shekullit të 18-të te Casa Battel dhe dekorimet e kishës së Santa Maria Maddalena, e ndërtuar në vitin 1573 dhe e bekuesme në vitin 1582, me altarët e saj prej druti shumëngjyrësh. Sot ajo traditë artizane bashkëjeton me një ofertë ekskursionesh dhe skish që çon çdo vit vizitorët në gjurmët e të lashtëve pitores.
Nuk duhet të humbasësh
- Lago di Antermoia, reached via Val Udai and Val di Dona at the foot of Catinaccio d'Antermoia
- The church of Santa Maria Maddalena, with its sixteenth-century polychrome wooden altars
- Casa Battel and its eighteenth-century frescoes linked to the pitores tradition
- The Doss dei Pigui archaeological site, evidence of Rhaetian settlement
- Trails and ski slopes toward the Catinaccio-Rosengarten within the Dolomiti Superski network
Për të parë
Çfarë të shihni në Mazzin
Rrugët · Trovido Route
